नाशिकमध्ये दूषित पाण्याचा गंभीर प्रश्न; दत्तनगरमध्ये ४५ बोअरवेल बाधित, १७ उद्योगांवर कारवाई
नाशिक : नाशिकच्या अंबड औद्योगिक वसाहतीजवळील दत्तनगर परिसरात भूजल दूषित झाल्याचा गंभीर प्रकार समोर आला आहे. नाशिक महानगरपालिकेच्या सर्वेक्षणात परिसरातील ४५ बोअरवेलमधून पिवळसर पाणी येत असल्याचे आढळले आहे. महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या तपासणीत पाण्याच्या नमुन्यांमध्ये क्रोमियमचे प्रमाण निर्धारित मर्यादेपेक्षा सुमारे ९०० पट अधिक आढळल्याचे वृत्त आहे. या पार्श्वभूमीवर १७ औद्योगिक घटकांविरोधात बंदची कारवाई करण्यात आली असून, नागरिकांच्या आरोग्याचा आणि सुरक्षित पाणीपुरवठ्याचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे.
दत्तनगरमध्ये दूषित पाण्याचा प्रश्न गंभीर
दत्तनगर आणि अंबड MIDC परिसरातील काही भागांत बोअरवेलमधून पिवळसर पाणी येत असल्याच्या तक्रारी नागरिकांनी केल्या होत्या. पाण्याच्या रंगात झालेला बदल आणि आरोग्यविषयक तक्रारींमुळे प्रशासनाने पाण्याच्या गुणवत्तेची तपासणी सुरू केली.
महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या तपासणीत भूजलाच्या दोन नमुन्यांमध्ये क्रोमियमचे प्रमाण प्रतिलिटर ४५ मिलिग्रॅम आढळल्याचे वृत्त आहे. पिण्याच्या पाण्यासाठी निर्धारित कमाल मर्यादा प्रतिलिटर ०.०५ मिलिग्रॅम असल्याने दूषित पाण्याची तीव्रता स्पष्ट झाली आहे.
४५ बोअरवेलमधील पाणी दूषित
नाशिक महानगरपालिकेने केलेल्या सर्वेक्षणात ८,८८७ घरांचा आणि ३४,३९९ नागरिकांचा समावेश करण्यात आला. परिसरातील २२९ बोअरवेलची तपासणी करण्यात आली असून, त्यापैकी ४५ बोअरवेलमधून पिवळसर आणि दूषित पाणी येत असल्याचे आढळले.
प्रशासनाने संबंधित बोअरवेलमधील पाणी वापरण्याबाबत नागरिकांना खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले आहे. बाधित भागांत सुरक्षित पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देण्यासाठी टँकरद्वारे पाणीपुरवठा सुरू करण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न ऐरणीवर
दूषित पाण्याच्या तक्रारींसोबतच परिसरातील नागरिकांना त्वचाविकार आणि अॅलर्जीचा त्रास होत असल्याचे समोर आले आहे. महानगरपालिकेच्या आरोग्य विभागाकडून नागरिकांची तपासणी आणि आवश्यक वैद्यकीय मदत उपलब्ध करून देण्याचे काम सुरू आहे.
दूषित पाण्याशी संबंधित आरोग्यविषयक तक्रारींची गंभीर दखल घेऊन बाधित नागरिकांची नियमित तपासणी करणे आवश्यक आहे. मात्र, नागरिकांना जाणवणाऱ्या सर्व आरोग्यविषयक समस्यांचा दूषित पाण्याशी थेट संबंध आहे का, हे वैद्यकीय तपासणी आणि तज्ज्ञांच्या निष्कर्षांवरून निश्चित होणे महत्त्वाचे आहे.
१७ औद्योगिक घटकांविरोधात कारवाई
या प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने अंबड औद्योगिक वसाहतीतील १७ इलेक्ट्रोप्लेटिंग उद्योगांविरोधात बंदचे आदेश दिल्याचे वृत्त आहे. काही उद्योगांमधील सांडपाणी प्रक्रिया यंत्रणा योग्य प्रकारे कार्यरत नसल्याचे तपासणीत आढळल्याचे सांगण्यात आले आहे. संबंधित उद्योगांचा वीज आणि पाणीपुरवठा खंडित करण्याची कारवाईही करण्यात आली आहे.
औद्योगिक प्रक्रियेतून निर्माण होणाऱ्या सांडपाण्यावर योग्य प्रक्रिया करूनच त्याची विल्हेवाट लावणे आवश्यक असते. प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी जमिनीत मुरल्यास भूजलाच्या गुणवत्तेवर परिणाम होण्याची शक्यता असते. दत्तनगरमधील प्रकरणात औद्योगिक सांडपाण्यामुळे भूजल दूषित झाल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. या प्रदूषणासाठी नेमके कोणते घटक जबाबदार आहेत, हे अधिकृत तपासणीतून स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.
टँकरद्वारे पाणीपुरवठा; कायमस्वरूपी उपाययोजनांची गरज
बाधित भागातील नागरिकांना सुरक्षित पाणी उपलब्ध करून देण्यासाठी महानगरपालिकेकडून टँकरद्वारे पाणीपुरवठा केला जात आहे. मात्र, टँकर हा तात्पुरता उपाय असून, नागरिकांना नियमित आणि सुरक्षित पाणीपुरवठा उपलब्ध करून देणे हे प्रशासनासमोरील मोठे आव्हान आहे.
भूजल दूषित होण्याचे मूळ कारण शोधणे, बाधित बोअरवेलचा वापर रोखणे, पाण्याचे नियमित नमुने तपासणे आणि औद्योगिक सांडपाण्यावर प्रभावी नियंत्रण ठेवणे आवश्यक आहे. यासोबतच बाधित नागरिकांना वैद्यकीय मदत आणि सुरक्षित पाणी उपलब्ध करून देण्यावरही भर द्यावा लागणार आहे.
औद्योगिक प्रदूषणावर कायमस्वरूपी नियंत्रण आवश्यक
अंबड MIDC परिसरात विविध प्रकारचे औद्योगिक व्यवसाय कार्यरत आहेत. त्यामुळे सांडपाणी व्यवस्थापन, प्रक्रिया यंत्रणांची नियमित तपासणी आणि पर्यावरणविषयक नियमांचे पालन याकडे सातत्याने लक्ष देणे गरजेचे आहे.
दत्तनगरमधील दूषित भूजलाचा प्रश्न केवळ पाणीपुरवठ्यापुरता मर्यादित नसून, तो पर्यावरण संरक्षण, औद्योगिक जबाबदारी आणि सार्वजनिक आरोग्याशी संबंधित आहे. प्रशासनाकडून सुरू असलेल्या कारवाईसोबतच प्रदूषणाचे मूळ कारण शोधून त्यावर कायमस्वरूपी उपाययोजना केल्या जातात का, याकडे आता नाशिककरांचे लक्ष लागले आहे.
