हिमाचल प्रदेशातील हिमनदीजन्य सरोवरांबाबत एक गंभीर इशारा समोर आला आहे. एका अभ्यासानुसार, राज्यातील नऊ हिमनदीजन्य सरोवरांना संभाव्य धोकादायक म्हणून ओळखण्यात आले आहे. वाढते तापमान आणि हिमनद्या वितळण्याच्या प्रक्रियेमुळे या सरोवरांमधील पाण्याचा साठा वाढण्याची शक्यता असून, भविष्यातील संभाव्य धोका लक्षात घेता या परिस्थितीकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली आहे.
कालीकुंड, चंद्रताल, वासुकी, सुराई, क्वा त्सो, योचे, समुद्र टापू, कासांग आणि गेपांग गाथ या हिमनदीजन्य सरोवरांचा संभाव्य धोकादायक सरोवरांच्या यादीत समावेश असल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.
हिमनद्या वितळल्यामुळे सरोवरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात पाणी साचू शकते. यामुळे सरोवराला रोखून धरणाऱ्या नैसर्गिक बंधाऱ्यांवर दबाव वाढण्याचा धोका असतो. हा बंधारा फुटल्यास मोठ्या प्रमाणावर पाणी, गाळ आणि दगडांचा लोंढा खालील भागात वाहून येऊ शकतो. अशा प्रकारच्या अचानक उद्भवणाऱ्या पुराला Glacier Lake Outburst Flood (GLOF) अर्थात हिमनदीजन्य सरोवर फुटीमुळे होणारा अचानक पूर असे म्हटले जाते.
अभ्यासात समुद्रसपाटीपासून ३,५०० मीटरपेक्षा अधिक उंचीवरील भागांचा तसेच २०१४ आणि २०२५ मधील उपग्रह प्रतिमांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. या निरीक्षणातून हिमालयीन भागातील हिमनदीजन्य सरोवरांवरील संभाव्य धोक्याचे गांभीर्य पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे.
हवामान बदल आणि वाढत्या तापमानामुळे हिमनद्या वेगाने वितळत असल्याने हिमालयीन परिसरातील अशा सरोवरांचे नियमित निरीक्षण करणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरत आहे. संभाव्य धोका ओळखण्यासाठी जोखीम मूल्यांकन, उपग्रहांच्या माध्यमातून सातत्याने निरीक्षण आणि वेळेवर इशारा देणारी यंत्रणा विकसित करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
हिमालयीन भागात वाढत असलेल्या हवामान बदलाच्या परिणामांमुळे भविष्यात अशा नैसर्गिक आपत्तींचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे संभाव्य धोकादायक हिमनदीजन्य सरोवरांकडे गांभीर्याने लक्ष देऊन प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
आपलं नाशिक | आपला आवाज
